فشار چشم یکی از نکاتی می باشد که با بالا رفتن سن باید در نظر گرفته شود و اندازه گیری شود. به احتمال زیاد با فشار خون و اهمیت آن به عنوان شاخص سلامت قلب و عروق آشنا هستید. در ادامه این موضوع را توضیح می دهیم، که چرا این امر برای سلامت چشم شما مهم است و چگونه می توان در صورت افزایش بیش از حد آن را کاهش داد.
چشم پزشکان هنگام معاینه سالیانه چشم، بسیاری از جنبه های بینایی و سلامت چشم، از جمله این موضوع را بررسی می کنند. فشار داخل چشم باید در پارامترهای طبیعی باقی بماند تا سلامت چشم بهینه باشد. فشار خیلی زیاد یا خیلی کم می تواند بینایی را تحت تاثیر قرار دهد و باعث علائم چشمی شود. فشار غیر طبیعی گاهی اوقات می تواند نشانه مشکلات چشمی دیگر باشد.
فشار داخل چشم بخشی از فرآیند بیماری به نام گلوکوم یا آب سیاه است. گلوکوم زمانی است که فشار در چشم ایجاد می شود و باعث کاهش تدریجی بینایی بیمار می شود.
فشار چشم چیست؟
فشار داخل چشم در بافت داخل چشم است که با تعادل بین تولید و تخلیه زلالیه، مایع شفاف داخل چشم، تعیین میشود. تغییرات جزئی در فشار چِشم از فصلی به فصل دیگر، یا حتی در طول یک روز، طبیعی است.
تغییرات فشار داخل چشم میتواند ناشی از مشکلات آناتومیکی، التهاب چشم پس از ضربه یا عفونت، عوامل ژنتیکی و مصرف دارو باشد. فشار داخل چشم با تغییر در ضربان قلب یا تنفس تغییر می کند و همچنین ممکن است تحت تاثیر ورزش و مصرف مایعات قرار گیرد.
تغییر قابل توجهی در فِشار داخل چشم که ادامه می یابد و درمان نشده باقی می ماند در نهایت می تواند باعث مشکلات بینایی و منجر به بیماری های چِشمی شود. فشارهای داخل چشمی غیرطبیعی معمولاً علائمی ایجاد نمی کند. به همین دلیل، مراجعه منظم به چشم پزشک بسیار مهم است، زیرا تغییرات فِشار چشم را می توان در طی یک ویزیت معمول مطب تشخیص داد.
اندازه گیری فشار چشم چگونه است؟
سه روش متداول وجود دارد که پزشک شما ممکن است برای اندازه گیری فشار از آن استفاده کند. یکی از مواردی که ممکن است تجربه کرده باشید، تست پف هوا است که به نام تونومتری غیر تماسی (NCT) نیز شناخته می شود. در این آزمایش، یک دستگاه پفکی از هوا را بدون دست زدن به چشم شما میرساند. میزان فرورفتگی پف هوا به قرنیه اندازهگیری میشود و برای تعیین فشار استفاده میشود.
در حالی که تست تونومتری غیر تماسی کمتر تهاجمی است، روشهای تونومتری تماس مستقیم میتوانند نتایج دقیقتری به دست دهند. یکی از این روشها تونومتری الکترونیکی نامیده میشود و از یک تونومتر قابل حمل و دستی که شبیه یک خودکار نوشتن است برای بررسی سریع فِشار داخل چشم استفاده میکند. چشم شما بیحس میشود و دستگاه چندین بار پشت سر هم به آرامی روی چشم شما قرار میگیرد تا دادهها را بهصورت الکترونیکی جمعآوری کند. هر لمس ذخیره شده و به صورت آماری تجزیه و تحلیل می شود تا به یک اندازه گیری IOP برسد.
استاندارد طلایی برای اندازه گیری فشار چشم با تماس مستقیم تونومتر گلدمن اپلناسیون (GAT) است. GAT معمولاً به میکروسکوپ لامپ شکافی متصل می شود. قطره های بیهوشی همراه با رنگ فلورسین به چشم شما تزریق می شود. هنگامی که چشمان شما بی حس می شوند، پزشک یا تکنسین پروب کوچک GAT را روی قرنیه شما فِشار می دهد تا قسمت کوچکی از آن را صاف کند. میزان فشاری که قرنیه به وسیله آن به دستگاه فِشار می آورد به عنوان فشار داخل چِشم اندازه گیری می شود.
دامنه فشار چشم
دانستن فشار در چشم شما می تواند به چشم پزشکان کمک کند تا مشکلات چِشمی بالقوه را تشخیص دهند. سطح فشارِ چشم شما نشان می دهد که چه اقداماتی ممکن است نیاز به انجام داشته باشد.
فشار چشم پایین
فِشار چشم کمتر از 5 میلیمتر جیوه فشار چشم پایین یا هیپوتونی در نظر گرفته میشود. در حالی که به اندازه فِشار چشم بالا مورد بحث قرار نمی گیرد، هنوز هم می تواند مشکلاتی ایجاد کند.
هیپوتونی می تواند پس از جراحی چشم یا به دلیل التهاب مزمن یا جدا شدن شبکیه رخ دهد و نشان دهنده این است که چشم به اندازه کافی زلالیه تولید نمی کند یا مقدار زیادی مایعات را خارج می کند. فقدان فِشار کافی می تواند به تغییرات ساختاری در چشم مانند چین و چروک شبکیه چشم یا تورم عصب بینایی منجر شود. چنین تغییراتی می تواند به از دست دادن بینایی منجر شود.
فشار چشم نرمال
چشمان ما عمدتاً با مایعی به نام زجاجیه پر شده است. در جلوی چشم، درست در پشت قرنیه، مایع دیگری به نام زلالیه وجود دارد. هنگامی که مقدار مساوی از زلالیه جدید دوباره آن فضا را پر می کند، زلالیه از چشم خارج می شود. در چشمهای سالم با فشار طبیعی چشم داخل چشمی (IOP)، تخلیه زلالیه و پر کردن مجدد زلالیه یکسان و ثابت میماند.
بیشتر افراد دارای فشار داخل چشمی بین 12 تا 21 میلیمتر جیوه هستند، اما فشار چشم طبیعی وجود ندارد. بلکه به هر بیمار جداگانه بستگی دارد. علاوه بر این، فشار ممکن است با توجه به سن (فِشار چشم با افزایش سن افزایش مییابد) و حتی در زمان روز (در صبح کمتر و در عصر بیشتر میشود) متفاوت باشد.
لازم به ذکر است که زیرمجموعه ای از افراد ممکن است دارای گلوکوم با فشار طبیعی باشند. که می تواند باعث تغییرات گلوکوماتوز در عصب بینایی و نقص میدان بینایی شود. حتی اگر IOP در محدوده 12 تا 21 میلی متر جیوه باشد. بنابراین، اندازه گیری فشار داخل چشمی جایگزین کافی برای غربالگری گلوکوم نیست.
فشار چشم بالا
فِشار بیش از 21 میلیمتر جیوه بدون علائم گلوکوم، فِشار خون چِشمی در نظر گرفته میشود. فِشار خون چشمی ممکن است نیاز به درمان داشته باشد یا نیازی به درمان نداشته باشد.
با چشم پزشکی در خیابان شریعتی در مورد عوامل خطر تجمعی برای گلوکوم مشورت کنید تا تصمیم بگیرید که آیا درمان ضروری است یا خیر. بیماران مبتلا به فشار خون چشمی باید به طور منظم از نظر گلوکوم بررسی شوند، که اغلب در افراد با فِشار داخل چِشمی بالای 21 میلیمتر جیوه همراه است. عدم درمان گلوکوم می تواند منجر به کوری شود.
فشار چِشم بسیار خطرناک
سطوح فشار بین 21 تا 30 میلی متر جیوه مرتبط با گلوکوم معمولاً در طی چند سال باعث آسیب می شود. با این حال، IOP در محدوده 40-50 میلیمتر جیوه میتواند منجر به انسداد عروق شبکیه شود، یک وضعیت بالقوه جدی که در آن عروق خونی که به شبکیه کار میکنند مسدود میشوند.
این می تواند باعث از دست دادن سریع بینایی شود که اگر در عرض 24 ساعت درمان نشود می تواند دائمی شود. عوارض و شدت آنها با افزایش فشار داخل چشمی بیش از 50 میلیمتر جیوه، سریعتر افزایش مییابد و نیاز به مداخله تهاجمی برای کاهش فشار دارد.
نحوه کاهش فشار چشم
در حال حاضر هیچ تغییر پذیرفتهشدهای در سبک زندگی یا رژیم غذایی وجود ندارد که باعث ایجاد فشار داخل چشمی پایینتر و مداوم شود. با این حال، اگر IOP افزایش یافته نیاز به کاهش داشته باشد، پزشک ممکن است به استفاده از قطرههای چشمی تجویزی روی آورد. این قطره های چشمی یا میزان تولید مایع چشم شما را کاهش می دهند یا خروج مایع از چشم را افزایش می دهند. در برخی شرایط، پزشک ممکن است یک داروی خوراکی برای مکمل قطره چشم شما تجویز کند.
یکی دیگر از گام های اولیه در کاهش IOP، درمان های لیزری است. در نهایت، طیف وسیعی از گزینه های جراحی در دسترس بیماران گلوکومی در تمام مراحل مراقبت وجود دارد. پزشک به شما توصیه خواهد کرد که چه زمانی باید از این گزینه ها استفاده کنید. معمولا درمان آب سیاه با لیزر انجام می شود.
در صورتی که سابقه خانوادگی، سن، نژاد، یا بیماری های قبلی چشمی شما را در معرض خطر ابتلا به فشار بالا قرار دهد، انجام اقدامات احتیاطی و انجام معاینات جامع چشم به طور منظم مهم تر است. دسته بندی های زیر از عوامل خطر برای فِشار بالا هستند:
- سابقه خانوادگی گلوکوم یا فشار خون بالا چشمی
- افرادی که دیابت یا فشار خون بالا دارند
- افراد بالای ۴۰ سال
- آمریکایی های آفریقایی تبار و اسپانیایی تبارها
- کسانی که نزدیک بینی شدید دارند
- افرادی که به مدت طولانی استروئید مصرف می کنند
- اَفرادی که سابقه آسیب چشم، التهاب چشم یا جراحی دارند
نتیجه گیری:
اندازهگیری فشار چشم یکی از مهمترین روشهای تشخیصی در پیگیری و تشخیص اختلالات چشمی است. این فرآیند امکان سنجش فشار را فراهم میکند که اطلاعات ارزشمندی را درباره سلامتی چشمها و برخی از اختلالات چشمی مانند گلوکوما ارائه میدهد. با انجام منظم این اندازهگیری و نظارت بر این امر، امکان زودتر تشخیص برخی از مشکلات چشمی و جلوگیری از پیشرفت آنها وجود دارد. از طریق این روش تشخیصی، اطباقی از سلامت چشم به دست میآید که به پیشگیری و مراقبتهای بیشتر از سلامت چشمها کمک میکند.
تشکر از راهنمائی و مقاله شما در مورد فشار چشم که کاربردی موثری دارد.