رشد فناوری در سالهای اخیر تأثیر شگرفی بر زندگی روزمره خانوادهها گذاشته است. مضرات موبایل برای چشم کودکان اندک نیست و اخیراً شاهد افزایش تعداد کودکان دچار ضعف بینایی در اطراف خود هستیم. حضور گوشیهای هوشمند و افزایش روزافزون انواع نرمافزارها و برنامههای کاربردی، علاوه بر آسانتر کردن زندگی، خطراتی نیز به همراه دارد که بیتوجهی به آنها میتواند آسیبهای جبرانناپذیری بر خانواده وارد کند.
در این میان، کودکان به دلیل علاقه فراوان به استفاده از موبایل، در معرض خطرات بیشتری قرار دارند. بر اساس تحقیقات انجام شده، کودکان از 5 سالگی استفاده از موبایل را فرا میگیرند و گاهی اوقات حتی بهتر از والدین با آن آشنا هستند. به همین دلیل بسیاری از والدین از 7 یا 8 سالگی برای پر کردن اوقات فراغت فرزندان خود، موبایل یا تبلت در اختیارشان قرار میدهند. غافل از اینکه با این کار مانع رشد فکری و جسمی فرزندشان میشوند.
در این مقاله به صورت اختصاصی به مضرات موبایل برای چشم کودکان میپردازیم.
مضرات موبایل برای چشم کودکان چیست؟
کاهش کیفیت خواب
کاهش کیفیت خواب یکی از مضرات موبایل برای چشم کودکان است. بسیاری از کودکان قبل از خواب با شنیدن قصه یا بازی کردن، خود را خسته میکنند. با ورود نرمافزارهای قصهگو و بازیهای رایانهای به موبایل و تبلت، برخی والدین از این فرصت برای استراحت بیشتر خود سوءاستفاده میکنند. در حالی که هیجان ناشی از این بازیها باعث میشود کودک ساعات زیادی را صرف آن کند. تاثیر مخرب اشعه و هیجان بازی بر مغز و چشم کودکان، بر کیفیت خواب آنها اثر منفی دارد.
خستگی چشم
خستگی چشم از دیگر مضرات موبایل برای چشم کودکان است. تمرکز طولانی بر چیزهای کوچک و نزدیک باعث خستگی چشم میشود. علائم خستگی چشم شامل التهاب پلک، سوزش و خارش چشم است که میتواند به سردرد، دوبینی، تاری دید و ضعف بینایی منجر شود. پیرچشمی زودرس نیز از دیگر نتایج خستگی چشم در کودکان است.
آسیب به شبکیه چشم
آسیب به شبکیه چشم از دیگر مضرات موبایل برای چشم کودکان محسوب میشود. نور آبی صفحه نمایش دارای انرژی بالایی است و باعث آسیب به شبکیه چشم میشود. در بلندمدت ممکن است باعث ابتلای کودکان به بیماری ماکولا یا تباهی لکه زرد شود.
کاهش رطوبت چشم
کاهش رطوبت چشم از دیگر آسیبهای موبایل بر چشم کودکان است. کاهش پلک زدن هنگام خیرگی به صفحه، باعث خشکی چشم و در نتیجه خارش و التهاب میشود. خشکی چشم میتواند تاثیرات مخربی بر شبکیه چشم داشته باشد.
ضعف و اختلال بینایی
ضعف و اختلال بینایی از دیگر مضرات موبایل بر چشم کودکان است. کار طولانی با گوشی، رعایت نکردن فاصله، مواجهه با نور نامناسب، خستگی و خشکی چشم، میتواند منجر به ضعف بینایی و اختلالاتی همچون تاری و دوبینی شود.
تار شدن دید
تار شدن دید از واکنشهای چشم به مواجهه با صفحه نمایش است. مالش و خارش چشم، پلک زدن مکرر، آبریزش، سردرد و خستگی چشم میتواند نشانههایی از اختلالات بینایی باشد که نیاز به مراجعه به متخصص دارد.
کلیک کنید: بهترین دکتر چشم پزشک کودکان
کودکان تا چه حد میتوانند از موبایل و تبلت استفاده کنند؟
زیر ۲ سالگی استفاده از موبایل و تبلت ممنوع است. رشد مغزی کودک وابسته به ارتباط چشمی بین والدین و کودک است و استفاده از موبایل و تبلت به این ارتباط آسیب میزند.
بین ۲ سالگی تا سن مدرسه، تنها یک ساعت در روز استفاده از موبایل و تبلت مجاز است.
در سن مدرسه بسیاری از تکالیف مدرسه باید با موبایل یا تبلت انجام شود. از این جهت، در صورت رعایت شرطهای زیر، کودک میتواند از موبایل یا تبلت استفاده کند:
- خواب کافی به میزان حداقل ۸ ساعت در روز.
- بطور متوسط یک ساعت در روز فعالیت بیرون از خانه داشته باشد. اگر در طول هفته، امکان اینکار نیست، در آخر هفته باید این میزان جبران شود.
- وقت کافی برای انجام تکالیف مدرسه اختصاص دهد.
در صورت رعایت شرطهای بالا، در وقتهای باقیمانده، کودک میتواند از موبایل یا تبلت استفاده کند.
دقت داشته باشید که استفاده طولانی مدت از موبایل یا تبلت در کودک یا نوجوان ممکن است باعث ایجاد یا پیشرفت نزدیک بینی در افراد مستعد شود.
توصیههایی برای محافظت از سلامت چشم بچهها در برابر موبایل
تحقیقات نشان میدهد در حالی که سن مجاز استفاده از موبایل برای کودکان بالای دو سال است، نوزادان از حدود 6 ماهگی به صفحه نمایش گوشی والدین یا تلویزیون خیره میشوند. کودکان در میانگین 7 ساعت از روز را صرف تفریحاتی چون بازی، تماشای فیلم و استفاده از شبکههای اجتماعی با صفحه نمایش وسایلی مانند تلویزیون، تبلت و موبایل میکنند. این زمان شامل استفاده برای انجام تکالیف درسی نمیشود.
برای محافظت از چشم کودکان در برابر مضرات موبایل، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
- جایگزین کردن فعالیتهای دیگر به جای موبایل، مانند بازی و ورزش که باعث تقویت عضلات چشم میشود.
- استفاده از تنظیمات شب موبایل برای کاهش نور آبی صفحهنمایش.
- ممنوع کردن استفاده از وسایل الکترونیکی حداقل 1 ساعت قبل از خواب.
- معاینات چشم پزشکی هر دو سال یک بار.
- استراحت منظم چشمها؛ مثلاً قانون 20-20 (20 دقیقه نگاه کردن به صفحه و 20 ثانیه نگاه به افق دور).
- قرار دادن صفحه نمایش در زاویه و فاصله مناسب طبق قانون اندازهها.
موبایل مثل هر وسیله دیگری مزایا و معایبی دارد. اگر فرزندتان وابستگی بیش از حد پیدا کرد، باید حد تعادل در استفاده را به او یادآوری کرد.
ایجاد برنامه منظم برای استفاده از موبایل برای کودکان
بسیاری از والدین فکر میکنند برای جلوگیری از مضرات موبایل و سایر تکنولوژیها برای چشم کودکان، بهتر است آنها را از این وسایل محروم کنند. در حالی که میتوان با ایجاد قوانین و محدودیتهایی که همه اعضای خانواده ملزم به رعایت آن باشند، نقش موثرتری در آشنایی صحیح کودکان با این تکنولوژیها داشت.
پیشرفتهای تکنولوژی برای تسهیل زندگی اتفاق افتاده است. با رعایت نکات زیر میتوان از مزایای این دستاوردها بهرهمند شد:
- فعال کردن حالت شب در موبایل کودک برای کاهش نور آبی صفحهنمایش
- تشویق کودکان به مطالعه کتاب و گردشهای علمی به جای استفاده از موبایل
- یادآوری به کودکان برای پلک زدن مکرر در حین استفاده از موبایل جهت پیشگیری از خشکی چشم
با اعمال محدودیتهای منطقی میتوان از مزایای تکنولوژی بهره برد و در عین حال از مضرات آن بر چشم کودکان جلوگیری کرد.
